Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) według badań naukowych dotyczą ok. 1% populacji. Co ciekawe, nawet do 4 razy częściej diagnozowani są chłopcy i mężczyźni. Nie oznacza to jednak, że dziewczynek i dorosłych kobiet problem ten nie dotyczy. Przedstawiamy, dlaczego rozpoznanie spektrum u dziewczynki może być trudne, a w związku z tym, oficjalne statystyki mocno niedoszacowane.
Dlaczego diagnoza spektrum autyzmu u dziewczynek bywa opóźniona?
Według różnych statystyk, diagnoza spektrum autyzmu u kobiet jest późniejsza niż u mężczyzn średnio o 5 lat, a nawet ponad 30% kobiet otrzymuje ją dopiero po 30 roku życia. Pokazuje to, że problem może tkwić właśnie w stopniu trudności wykrycia, a liczba autystycznych dziewczynek wcale nie musi być dużo mniejsza niż chłopców.
Jako najczęstszą przyczynę tego zjawiska wskazuje się maskowanie objawów spektrum autyzmu. Wynika to z wielu czynników, uwarunkowanych zarówno samymi cechami dziewczynek, jak i tych historyczno-społecznych. Wskazuje się, że kobiety mają znacznie większą zdolność do rozpoznawania zachowań niepożądanych społecznie i ich maskowania. W związku z tym nawet od najmłodszych lat są w stanie częściej zauważyć, że są „inne” od rówieśników i skutecznie się z tym kryć. Lepiej od chłopców i szybciej od nich rozumieją wyznaczane im role społeczne i lepiej się do nich dostosowują.
Dziewczynka w spektrum może przejawiać niektóre objawy charakterystyczne dla osoby autystycznej, jednak często pozostają one niezauważone przez jej otoczenie. Typowym symptomem zaburzeń ze spektrum autyzmu u dziewcząt jest nadmierna potrzeba porządku i rutyny, co może przejawiać się np. w pedantycznym układaniu zabawek. W większości przypadków nie jest to jednak postrzegane negatywnie, przez co rodzice lub opiekunowie nie domyślają się, że dziecko może potrzebować pomocy. Dziewczynkę taką postrzega się jako wyjątkowo grzeczną, staranną, dobrze zorganizowaną. Podobnie sprawa ma się ze sferą zainteresowań, która może być dość mocno ograniczona, skupiona na jednej dziedzinie. Wówczas również może być to błędnie odczytywane jako sumienność, wnikliwość i wytrwałe rozwijanie swojej pasji. Rozwój talentu dziewczynki w spektrum autyzmu sprawia z kolei, że może ona nie mieć żadnych większych problemów w szkole, a wręcz być szkolną prymuską, co również nie budzi wśród dorosłych z jej otoczenia żadnego niepokoju. Te nachodzące na siebie i powiązane ze sobą zjawiska sprawiają, że diagnoza spektrum autyzmu u dzieci znacznie częściej dotyczy chłopców, niż dziewczynek.
Co może wskazywać na spektrum autyzmu u dziewczynek?
W związku z opisywanymi zagadnieniami część objawów spektrum autyzmu u dziewczynek może się różnić od tych, które obserwuje się u chłopców. Na co szczególnie należy zwrócić uwagę, jeżeli podejrzewasz występowanie problemu u swojego dziecka? Warto obserwować swoją pociechę pod kątem sztywnych, ograniczonych zainteresowań i nawyków. Dyskomfort u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu może powodować nawet pozornie błaha zmiana rutynowej drogi do szkoły. Wskazówką mogą być też powtarzalne zachowania dotyczące samych ruchów, np. nadmiernej gestykulacji w sytuacjach stresowych, czy nawyków podobnych do tików nerwowych. O spektrum autyzmu dawać znać może także samo ciało dziewczynki – nawet czesanie włosów lub inne czynności higieniczne mogą sprawiać jej duży dyskomfort. Skrywanie swoich emocji oraz poczucie inności od rówieśników może natomiast sprawiać, że problemowi współtowarzyszyć będą zaburzenia odżywiania, lękowe, czy depresyjne.
Dlaczego wczesna diagnoza jest ważna?
Im szybsza skuteczna diagnoza, tym szybciej dziewczynka będzie mogła nauczyć się satysfakcjonującego dla siebie codziennego funkcjonowania bez dyskomfortu. Wdrożona może być np. psychoterapia dla dzieci. Można w ten sposób oszczędzić swojemu dziecku bólu i cierpień również w późniejszym, dorosłym życiu.
